İlçemizin nüfusu 29800dür.Yıllık artış oranı %0.2 dir.İlçemize bağlı 6 kasaba, 23 köy bulunmaktadır.Yozgat ilinin güneyindedir.Yozgat Kayseri yolunun üzerine kurulmuştur.Yüzölçümü 2129 km dir.Deniz seviyesinden yüksekliği 1050mt'dir.Bir ova üzerine kurulmuştur.İlçemiz Kayseri Ankara demiryolunun Yenifakılı istasyonuna 23kmlik karayolu ile bağlıdır.İlçemizin Yozgat'a uzaklığı (Sarıkaya-Sorgun güzargahından)125kmdir. Atatürk yolu üzerinden 85 km dir. İlçemizin Kayseriye uzaklığı 80 km dir
İl merkezinin güneyinde yer almaktadır. Kuzeyde; Sarıkaya, kuzeybatıda; Şefaatli ve merkez ilçe, batıda; Yenifakılı, güneybatıda; Nevşehir ve güneyde ise; Kayseri ve Felahiye ile komşudur. Kendisine bağlı 10 kasabayla birlikte, toplam 33 yerleşim birimi mevcuttur. Mahalle sayısı ise, kasabalarla birlikte toplam 32’dir.
İlçe, yer şekilleri bakımından hafif dalgalı düzlüklerin geniş yer kapladığı bir alandır. Dağlık arazi, ilçenin kenarlarında olup, kuzeyde Akdağ - Karababa dağlarının devamı sayılan Yazır Dağı (1683), güneydoğuda; Keklicek (1 369 m) ve Akdağlar’ın uzantısı durumundaki Çal Dağı (1750) en önemli yükseltilerini oluşturmaktadır. Huriye, Eğri, Sırçalı, Danakıran, Kayseri sınırındaki Kurşunlu ve Nohutlu tepeleri ilçenin diğer yükseltilerini oluşturmaktadır. İlçenin kuzeybatısında, geniş bir düzlük olan Boğazlıyan Ovası bulunmaktadır. Çevredeki tepelerden inen dere ve çaylar, ovanın alüvyonlarla örtülmesine yol açmıştır. Ayrıca, vadi tabanlarında irili - ufaklı küçük düzlükler de yer almıştır.
İlçenin en önemli akarsuyu; Delice Irmağının kaynaklarından birisi olan Boğazlıyan Çayı’ (Kozan Özü) dır. Arsuz Özü, Kışla Deresi ve Yoğunhisar Deresi’nin birleşmesinden oluşan akarsu, daha sonra; Kanak Çayı’nın önemli kollarından olan Karacaali Özü, ilçenin diğer akarsularıdır.
İlçe sınırları içerisinde yer alan, Uzunlu ve Fehimli barajları, sulama amaçlı büyük göletlerdir. Ayrıca, Güren, Ömerli ve Yenipazar göletleri de, tarım arazilerinin sulanması için yapılmış olan önemli çalışmalardandır.
İlçe genelinde karasal iklim hakim olup, yazları, sıcak ve kurak, kışları; soğuk ve kar yağışlıdır. İlçe, ova kenarında kurulduğu için her yönden rüzgarın etkisine açıktır. Sert rüzgarlar; özellikle, kış mevsiminde sıcaklığın daha çok düşmesine yol açmaktadır. İlçe, Yozgat ili genelinde en az yağış alan yer olduğu için, yaygın doğal bitki örtüsü, bozkırlardır. İlçe sınırları içerisinde orman örtüsü yoktur ve dağlar çıplaktır. Ancak, dere ve çay kenarlarında ticari amaçla yetiştirilmiş söğüt ve kavak toplulukları yer almaktadır.
İlçenin Bahariye Köyü'ndeki "Cavlak" adındaki kaplıca yatırımcıları beklemektedir. Bu kaplıcanın turizme kazandırılmasıyla termal turizm açısından önemli bir getiri sağlayacağı muhakkaktır.
2000 yılı nüfus sayım sonuçlarına göre 67.184 kişi yaşamaktadır. Bunun 29.719’u ilçe merkezinde, 37.465’i ise, köylerde yaşamaktadır. Nüfus yoğunluğu ise, 31.5 kişidir.
BOĞAZLIYAN EKONOMİSİ
Boğazlıyan ekonomisinin büyük bir kısmı tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Yetiştirilen ürünlerden bazıları şeker pancarı, buğday ve arpadır. İlçemizde fabrikalar kurulmaya başlamıştır. Özellikle Boğazlıyan’a şu anda yapımı süren şeker fabrikasının önemi çok büyüktür. Şeker Fabrikası 140-150 milyon euroluk bir yatırımdır şuanda ülkemize yapılan yatırımların da en büyüklerindendir. Şeker Fabrikası ilçede tarım ve sanayiinin birleşmesi sağlanmıştır. Şuanda Boğazlıyan’da üretilmekte olan 700 bin ton şeker pancarı, Şeker fabrikası ile 1 milyon 200 bin ton’a çıkacaktır.
Şeker pancarının yanı sıra Boğazlıyan’ın önemli tarım ürünlerinin arasında buğday ve arpa üretimi de vardır. Boğazlıyan pancar ve hububat üretimiyle tarım ilçesi haline gelmiştir
BOĞAZLIYANIN TARİHİ
Halk Arasındaki Söylentilere Göre Boğazlıyanın Yerinin Kurulduğu Dönemde Bir Bataklık Halinde Sazlıklarla Kaplı Olduğu Bu Nedenle Buraya Girmek İsteyenlerin Bir Çoklarını Boğulduğu O Sebeble Bölgeye Boğazlıyan Dendiği Sonradan İlçenin Adı Da İsminden Dolayı Boğazlıyan Olarak Kaldığı Sanılmaktadır. Boğazlıyan Adı Teberi Tarihinde "Barış İçinde Yaşanan Yer Anlamına Geldiği Ve İsminin Bundan Ötürü Verildiği Kaydı Bulunmaktadır.Boğazlıyan İlçesi Ve Çevresindeki Höyüklerden (Boğazlıyan ,Yoğunhisar , Çalapverdi , Yazıkışla , Derecipınar , )Anlaşıldığına Göre Hitit Uygarlığı Ve Roma İmparatorluğu Dönemlerinde İlçe Ve Çevrelerinin Yerleşim Merkezleri Olduğu Anlaşılmaktadır. Boğazlıyan İlçesi,Nin Kurulmuş Olduğu Bu Bölge Bir Takım Ünlü Uygarlıklara Sahne Olmuştur Anadolu'nun Bir Çok Uygarlıklara Beşiklik Yaptığı Kesindir Boğazlıyan İse Bu Önemli Bölgenin Kavşak Noktalarından Biridir. Bu Bölgede Kızılırmak Çayı İçerisinde Kurulan İlk Önemli Uygarlığın Hitit Devleti Olduğu Bilinmektedir. Çevremizde Boğazlıyan, Yoğunhisar ,Yazıkışla Dereçepni ,Deveci Pınar'daki Kalıntılar Bunların Birer Belgesidir. Bağazlıyan Osmanlı İmparatorluğu Döneminde Daha Büyük Yerleşim Merkezi Olmaya Doğru Adım Atmıştır Boğazlıyanın Kaderi Yavuzsultan Selimin Çaldıran Savaşı İçin Doğuya Giderken Ordularının Bir Kısmı Boğazlıyan Toprakları Üzerinden Geçmiştir. Yavuzun Orduları Geçtikleri Irmak Ve Dereler Üzerinde Köprüler Yaptırıyorlardı. İşte Bu Geçiş Tek Göz(Kayseri Köprüsü )Paşa Köy Köprüleri Ve Erkilet Bağları Üzerinde Yaptırılan "Toprak Han " Boğazlıyanın Önemini Artırır.
COĞRAFYASI
Boğazlıyanın yeri:Yozgat ilinin güneyindedir. Yozgat kayseri yolu üzerine kurulmuştur. İlçemizin yozgata olan uzaklığı (sarıkaya-sorgun güzergahından) 125 km dir. Atatürk yolundan ise 85 km dir. Kayseri il merkezine olan uzaklığı ise 80 kmdir. Yine kayseri il merkezine erkilet ilçesi üzeinden 45 km dir.
Doğudan çandır, kuzeyinden Sarıkaya ne Yozgat, batıdan yeni fakılı, kozaklı (Nevşehir) güneyinden ise, kayseri felehiye ile çevrilidir. Yüzölçümü 2129 km dir. Deniz seviyesinde yüksekliği 1050 m dir.bir ova üzerinde kurulmuştur. İlçemiz kayseri-ankara demir yolunun yenifakılı istasyonuna 23 km lik kara yolu ile bağlıdır.
Oluşumu:
İlçemiz boğazlıyan içanadolu bölgesi ile üst eosen-oligesen’de karalaşmasını bitirmiştir. Bu zaman su yüzüne çıkan genç oluşmalar, başta Kırşehir olmak üzere eski kütleleri sararak onları ara kütlesi biçimine getirmiştir. III.Jeolojik devir sonuna değin aşağının yontuk düz durumuna gelen bölge, son büyük yer kabuğu hareketleri yayılması bürtün olarak yükselmiştir. Türkiyenin kenarları çok yükselip, ortası az yükseldiği için bölge kenarlara göre aşağıda kalmıştır.
Bu harekeler sırasında yeryüzünetaşan mağma, bölgeyi geniş bir biçimde etkisi altına almıştır. İçanadolu ile birlikte ilçemizin
Büyük bir bölümü Erciyes volkanlarının etkisinde kalmıştır. Çevremizde platolar ile kalın tüf geniş yer kaplar.
Genel Özellikler:
bozok platosu üzerinde yer alan Boğazlıyanda doğudan gelen Kozan özü kuzeyinden gelen Karacali özü ve güneydoğusunda Karakoç özü yer alır. İlçe sınırları içinde bulunan Uzunlu barajı Kozan özü üzerine kurulmuştur. Sulama amaçlıdır Uzunlu barajının suları ile yaklaşık 80.000 dekar arazi sulanmaktadır.
İlçemiz arazisinde düzlük ve dalgalı düzlükler geniş yer tutar.bu nedenle büyük tarım olanaklarına sahiptir. Engebeli araziler daha çok ilçe sınırlarının kenarlarında yer kaplar.
Boğazlıayn ilçesi kuzey batısında 1089 m yükseltisindeki 3 huriye köyü. Daha ortada Eğri tepeleri Güneydoğusunda 1369 m Kekliçek Dağları ile engebelinmiştir. Doğudan batıya Kurşunlu ve Nohutlu yükseltileri arazilerin düzlüğünü bozucu görünüşlerdedir. Yine kuzeyde 1683 metre yükseltisindeki Yazır Dağı yer alır. Akdağların uzantısı durumundaki Çaldağı 1750 m ile en yüksek yerdir. Boğazlıayn ve çevresinde karasal iklim görülür. Ancak ilçemiz ovada kurulu ve çevrenin açık olması yüzünden rüzgarlar daha etkilidir. Bu rüzgarlar hem kışın soğuk yapar, hemde tarım arazileri ve bitkileri için zararlıdır. Kış mevsimleri uzun ve soğuk kar yağışlı, yaz mevsimleri sıcak ve kurak, buharlaşma fazladır. Genellikle ilkbahar mevsimi yağışlıdır. Yaz mevsiminde oldukça düşük kış mevsiminde yüksek basınçlar etkisini sürdürür. Dolulu ve sisli günler fazladır. Sıcaklıklılar arasındaki fark büyük olur. Karasal iklimlerde olduğu gibi, doğal bitki örtüsünde Bozkır bitki örtüsü hakimdir. Dağların üzeri çıplak olup ağaç toplulukları gelişmemiştir. Dere ve çay kenarlarında söğüt ve kavak türü ağaç toplulukları görülür.
Boğazlıyan ovası ilçenin Kuzeybatısında yer alır. Bölgeye göre çukurda kalmamıştır. Doğu-batı istikametinde uzunluğu 7 km, genişliği 6kmdir. Ovanın ortasından Boğazlıyan Çayı(kozan özü) ve kolları geçer. Ovanın büyük bir bölümünü sular. Ayrıca vadi tabanlarında irili ufaklı küçük düzlükler vardır. Boğazlıyan ovası oldukça verimlidir. Genellikle pancar, buğday ve arpa tarımı geniş yer tutar.
Akarsular
Kozan özü:Çayıralan, çandır Uzunlu, Güveçli, Çalapverdi ve Boğazlıyan’dan geçerek cavlak kaplıcası suyu ile karışarak, karacali ve karakoç özü şle birleşerek yenifakılı istikametine akar ve kızılırmakın büyük koıllarından olan delice çayına dökülür.
Karakoç özü:Felahiye sınırlarından doğar yazıkışla oğulcuk karakoç boğazlıyanın güneyinden geçerek cavlak yakınlarında kozan özü ile birleşir.
Karacali özü:yapalak yoğunhisardan geçerek boğazlıyanın kuzeyinden geçer ve cavlak yakınlarında kozan özü ile birleşir. |